DeFi 2.0 đề cập đến một nhóm thiết kế tài chính phi tập trung ra đời nhằm giải quyết những hạn chế của  DeFi thời kỳ đầu, đặc biệt là sự phụ thuộc vào các ưu đãi token ngắn hạn để thu hút thanh khoản. Thay vì liên tục trả cho người dùng để họ cung cấp vốn, các giao thức DeFi 2.0 đã thử nghiệm những cơ chế như thanh khoản do giao thức sở hữu, tài sản thế chấp sinh lời và ưu đãi do quản trị định hướng.

DeFi 2.0 không phải là một giao thức hay tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể. Nó mô tả sự tiến hóa trong cách các dự án DeFi quản lý thanh khoản, vốn, ưu đãi và tài sản kho bạc. Do đó, các dự án gắn với DeFi 2.0 có thể sử dụng những cơ chế rất khác nhau và mang những rủi ro khác nhau.

DeFi 2.0 cố gắng giải quyết vấn đề gì?

Các giao thức DeFi thời kỳ đầu thường dựa vào  khai thác thanh khoản, trong đó người dùng nhận phần thưởng token khi gửi tài sản vào các bể giao dịch hoặc cho vay. Cách này có thể thu hút vốn nhanh chóng, nhưng các nhà cung cấp thanh khoản có thể chuyển tài sản sang nơi khác khi phần thưởng giảm hoặc một giao thức khác đưa ra lợi suất cao hơn.

Điều này tạo ra thứ đôi khi được gọi là thanh khoản lính đánh thuê. Một giao thức có thể báo cáo thanh khoản cao khi các ưu đãi còn hiệu lực nhưng mất phần lớn thanh khoản đó khi phần thưởng kết thúc. Các thiết kế DeFi 2.0 tìm cách làm cho thanh khoản và vốn bền vững hơn bằng việc trao cho giao thức quyền kiểm soát lớn hơn đối với tài sản của chính mình hoặc tạo ra những cách mới để sử dụng vốn đã gửi.

DeFi 2.0 hoạt động như thế nào?

Không có một mô hình DeFi 2.0 duy nhất. Thay vào đó, một số cơ chế thường được gắn với nó:

1. Thanh khoản do giao thức sở hữu: Thay vì hoàn toàn dựa vào các nhà cung cấp thanh khoản bên ngoài, một giao thức có thể sở hữu các vị thế thanh khoản thông qua kho bạc của mình. Điều này trao cho giao thức quyền kiểm soát lớn hơn đối với thời gian thanh khoản đó còn khả dụng.

2. Tài sản thế chấp sinh lời: Tài sản thế chấp đã gửi có thể tiếp tục tạo lợi suất trong khi hỗ trợ một hoạt động tài chính khác, chẳng hạn như vay. Lợi suất có thể giúp bù đắp chi phí vay hoặc giảm dư nợ.

3. Ưu đãi do quản trị định hướng: Người nắm giữ token có thể cùng quyết định nơi phân phối phần thưởng của giao thức, cho phép chuyển ưu đãi đến các bể hoặc thị trường mà quản trị cho là quan trọng.

4. Quản lý kho bạc chủ động hơn: Kho bạc của giao thức có thể triển khai dự trữ vào thanh khoản, cho vay hoặc các chiến lược khác thay vì để toàn bộ tài sản nhàn rỗi.

Những cơ chế này có thể cải thiện hiệu quả sử dụng vốn, nhưng cũng chuyển thêm trách nhiệm tài chính và quản trị vào các hệ thống do giao thức kiểm soát.

Thanh khoản do giao thức sở hữu là gì?

Thanh khoản do giao thức sở hữu (POL) nghĩa là một giao thức DeFi sở hữu một phần hoặc toàn bộ các vị thế thanh khoản hỗ trợ token hoặc thị trường của mình. Thay vì liên tục trả cho người dùng bên ngoài để giữ tài sản trong bể, giao thức sử dụng tài sản kho bạc hoặc các cơ chế khác để tự mình có được thanh khoản.

Olympus đã góp phần phổ biến mô hình này bằng việc có được các vị thế thanh khoản thông qua hệ thống bonding. Quyền sở hữu của giao thức có thể làm thanh khoản bền hơn vì nhà cung cấp bên ngoài không thể dễ dàng rút vị thế do kho bạc sở hữu khi ưu đãi giảm. Tuy nhiên, giao thức cũng chịu rủi ro thị trường của các tài sản nằm trong những vị thế đó.

Các dự án DeFi 2.0 phổ biến là gì?

Một số giao thức được gắn với DeFi 2.0 vì chúng giới thiệu những cách tiếp cận khác nhau đối với thanh khoản, tài sản thế chấp và ưu đãi.

1. Olympus DAO: Đã phổ biến thanh khoản do giao thức sở hữu bằng cách sử dụng kho bạc và các cơ chế bonding để có được thanh khoản thay vì hoàn toàn dựa vào khai thác thanh khoản bên ngoài.

2. Alchemix: Phát triển một mô hình vay trong đó tài sản thế chấp đã gửi có thể tiếp tục sinh lời trong khi giao thức sử dụng các cơ chế của mình để giảm nợ theo thời gian.

3. Curve Finance: Sử dụng CRV được khóa để bỏ phiếu (vote-escrowed CRV) và bỏ phiếu gauge để cho phép những người tham gia quản trị ảnh hưởng đến cách phân phối ưu đãi token trên các bể thanh khoản.

4. Convex Finance: Được xây dựng quanh hệ thống ưu đãi của Curve, cho phép người dùng và giao thức tổng hợp quyền bỏ phiếu và cạnh tranh để giành phân bổ ưu đãi thanh khoản của Curve.

Những dự án này thường được xếp chung dưới DeFi 2.0, nhưng chúng không sử dụng cùng kiến trúc hoặc mô hình kinh doanh.

Lợi ích của DeFi 2.0 là gì?

Các thiết kế DeFi 2.0 nhằm làm cho thanh khoản, ưu đãi và vốn đã gửi trở nên bền vững hoặc hiệu quả hơn.

• Thanh khoản bền hơn: Các vị thế do giao thức sở hữu có thể vẫn khả dụng ngay cả sau khi ưu đãi thanh khoản ngắn hạn suy giảm.

• Hiệu quả sử dụng vốn cao hơn: Tài sản thế chấp sinh lời có thể cho phép một khoản gửi vừa hỗ trợ vay vừa tiếp tục tạo lợi nhuận.

• Ưu đãi linh hoạt hơn: Hệ thống quản trị có thể điều hướng lại phần thưởng token khi nhu cầu thanh khoản và điều kiện thị trường thay đổi.

• Kiểm soát kho bạc mạnh hơn: Các giao thức có thể dùng tài sản kho bạc cho thanh khoản, dự trữ, cho vay hoặc các chiến lược khác thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào vốn bên ngoài.

Những lợi ích này phụ thuộc vào mức độ hiệu quả mà giao thức quản lý tài sản và ưu đãi của mình.

Rủi ro của DeFi 2.0 là gì?

DeFi 2.0 có thể giảm một số vấn đề gắn với khai thác thanh khoản thời kỳ đầu, nhưng nó đưa thêm rủi ro về kho bạc, quản trị và chiến lược.

1. Rủi ro kho bạc: Tài sản do giao thức sở hữu có thể mất giá. Nếu kho bạc nắm giữ các vị thế lớn bằng chính token của mình hoặc tài sản tương quan, giá giảm có thể làm suy yếu cả thanh khoản thị trường và giá trị kho bạc.

2. Pha loãng token: Các giao thức có thể phát hành token mới để có được thanh khoản hoặc tài trợ ưu đãi. Người nắm giữ hiện hữu có thể bị pha loãng nếu tốc độ phát hành tăng nhanh hơn nhu cầu.

3. Tập trung quản trị: Các hệ thống bỏ phiếu có thể trao cho người nắm giữ token lớn hoặc nhóm có tổ chức ảnh hưởng đáng kể đối với tài sản kho bạc và phân phối ưu đãi.

4. Rủi ro chiến lược: Tài sản thế chấp sinh lời và các chiến lược kho bạc có thể phụ thuộc vào  hợp đồng thông minh, thị trường cho vay hoặc bể thanh khoản khác, làm tăng thêm các lớp rủi ro.

5. Rủi ro thanh khoản và chuộc lại: Một giao thức có thể sở hữu thanh khoản hoặc nắm giữ dự trữ có giá trị mà không bảo đảm người dùng có thể thoát ra ở mức giá thị trường hiển thị trong giai đoạn căng thẳng.

Do đó, DeFi 2.0 thay đổi cách phân bổ rủi ro chứ không loại bỏ rủi ro.

Đánh giá một dự án DeFi 2.0 như thế nào?

Hãy bắt đầu bằng việc xác định lợi nhuận và thanh khoản của giao thức thực sự đến từ đâu. Kiểm tra xem thanh khoản do giao thức sở hữu hay do người dùng cung cấp, phần thưởng được tài trợ như thế nào, kho bạc nắm giữ những tài sản nào và liệu có cần phát hành token để duy trì hệ thống hay không.

Sau đó, xem xét quyền kiểm soát kho bạc, quản trị và các phụ thuộc bên ngoài. Kiểm tra ai có thể di chuyển tài sản kho bạc, thay đổi ưu đãi, nâng cấp hợp đồng hoặc thay đổi quy tắc chuộc lại. Nếu giao thức sử dụng tài sản thế chấp sinh lời hoặc một chiến lược DeFi khác, hãy xác định các giao thức nền tảng và điều gì xảy ra nếu những chiến lược đó kiếm ít hơn, mất giá hoặc trở nên không khả dụng.

Các khái niệm liên quan

• DeFi là gì?

• DAO là gì?

• Thanh khoản là gì?

• Tài sản thế chấp là gì?

Đọc thêm

• DeFi (Tài chính phi tập trung) là gì? 8 loại giao thức DeFi cần biết

• 4 chiến lược yield farming hàng đầu trong DeFi đáng theo dõi năm 2026

• 10 giao thức cho vay DeFi hàng đầu đáng theo dõi năm 2026 là gì?

• Hợp đồng thông minh là gì? Nền tảng của thế giới blockchain