Một lệnh mua 320.000 USD trên Pendle kéo theo 36,4 triệu USD bị thanh lý trên Morpho

Một giao dịch trị giá khoảng 320.000 USD trong sáng thứ Ba đã châm ngòi cho làn sóng thanh lý lên tới 36,4 triệu USD trên Morpho—một kiểu "hiệu ứng domino" trong DeFi, nơi mọi thứ vẫn diễn ra theo đúng cơ chế của giao thức. Ngày 25/8, ví 0x854e…690d thực hiện 11 lệnh liên tiếp trên Pendle trong khoảng 04:28–04:37 UTC, đổi lượng SYreUSD tương đương khoảng 320.000 USD để mua hơn 9,5 triệu YTreUSD. Nhịp giao dịch dồn dập trong chín phút đã đẩy lợi suất ẩn (implied annual yield) của thị trường PTreUSD/YTreUSD vượt 20%, đồng thời kéo giá PTreUSD giảm khoảng 3%. Cú giảm giá này kích hoạt chuỗi thanh lý tự động trên Morpho. Cơ chế tách lợi suất và vì sao 320.000 USD gây ra 36,4 triệu USD Để hiểu diễn biến, cần nắm cơ chế "tách lợi suất" của Pendle. Khi người dùng nạp một tài sản tạo lợi suất vào Pendle, tài sản đó được tách thành hai token: Principal Token (PT) và Yield Token (YT). PT đại diện cho phần gốc tại thời điểm đáo hạn; YT đại diện cho dòng lợi suất cho đến ngày đáo hạn. Hai token có quan hệ nghịch: giá YT tăng thường kéo giá PT giảm, và ngược lại. Trong sự kiện này, ví nói trên mua mạnh YTreUSD, khiến lợi suất ẩn tăng vọt và đồng thời kéo giá PTreUSD đi xuống. Phía bị tác động là các khoản vay trên Morpho dùng PTreUSD làm tài sản thế chấp. Trước khi sự cố xảy ra, tỷ lệ loantovalue (LTV) của nhiều vị thế quanh 91,5%, gần như không có "đệm" an toàn. Vì vậy, mức giảm giá khoảng 3% của PTreUSD đủ để đẩy nhiều vị thế xuống dưới ngưỡng an toàn và kích hoạt công cụ thanh lý tự động của Morpho. Kết quả ghi nhận 33 lần thanh lý, liên quan khoảng 19–20 vị thế người vay. Hơn 38 triệu PTreUSD bị thu giữ làm tài sản thế chấp. Thông qua quá trình thanh lý, khoảng 35,19 triệu USD nợ USDC và 960.000 USD nợ USDT đã được hoàn trả. Tổng quy mô các vị thế bị thanh lý xấp xỉ 36,4 triệu USD. Điểm tích cực là không phát sinh bad debt: mọi vị thế bị thanh lý đều có đủ tài sản thế chấp để bù đắp khoản vay, nên giao thức vẫn giữ trạng thái thanh khoản an toàn trong toàn bộ biến động. Bối cảnh: một vault mới ba tuần tuổi Yếu tố nền tảng cũng rất quan trọng. Pendle triển khai một USDC vault trên Morpho vào khoảng ngày 4/8, tức chỉ khoảng ba tuần trước sự cố. Vault này nhanh chóng thu hút hơn 15 triệu USD tiền gửi, phần lớn được phân bổ vào các thị trường PTreUSD. Trước khi loạt lệnh được thực hiện, lợi suất ẩn của PTreUSD quanh 11%, với ngày đáo hạn là 10/12/2026. Mức lợi suất này khiến việc vay dựa trên PTreUSD trở nên hấp dẫn, nhưng với LTV 91,5%, biên an toàn còn chưa tới 10% trước khi bước vào vùng thanh lý. Cấu hình oracle khiến thị trường dễ tổn thương hơn. Oracle của PTreUSD trên Pendle lấy giá trị thấp hơn giữa: (1) mức trung bình thị trường trong 15 phút hoặc (2) đường chiết khấu cố định với mức chiết khấu khoảng 6% mỗi năm. Khi có 11 lệnh dồn trong chưa đầy chín phút, trung bình 15 phút vẫn có thể dịch chuyển đáng kể, nhất là trong một thị trường thanh khoản không dồi dào. Oracle bị đặt dưới kính hiển vi Pendle đã thừa nhận sự cố và cho biết đang rà soát cấu hình oracle. Theo ước tính, mỗi 1 USD mà trader chi ra đã kéo theo khoảng 114 USD vị thế bị thanh lý. Bài toán cốt lõi quen thuộc trong DeFi lending là: oracle phải phản ánh giá thị trường thực để hệ thống vận hành đúng, nhưng giá thị trường thực lại có thể bị tác động bởi bất kỳ ai đủ vốn trong bối cảnh sổ lệnh mỏng. Rủi ro càng lớn khi tài sản thế chấp là công cụ phái sinh như token PT, thay vì tài sản cơ sở có thanh khoản cao như ETH hay USDC. Chuỗi sự kiện lần này—mua yield token làm giảm giá principal token rồi kích hoạt thanh lý trên một giao thức cho vay khác—phơi bày một đường lây lan rủi ro liên giao thức mà các nhà thiết kế cần tính đến. Cửa sổ oracle dài hơn giúp giảm rủi ro bị thao túng, nhưng tăng khả năng giá bị trễ. Cửa sổ ngắn hơn bám sát thị trường hơn, nhưng dễ bị ảnh hưởng bởi các đợt giao dịch nhanh và dồn dập.