BoJ nâng lãi suất lên mức cao nhất 31 năm trong bối cảnh xung đột Iran làm giá năng lượng leo thang

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) ngày 16/6 đã nâng lãi suất chính sách ngắn hạn từ 0,75% lên 1%, đưa mặt bằng lãi suất lên mức cao nhất kể từ tháng 9/1995. Động thái này tiếp tục lộ trình thoát dần khỏi giai đoạn tiền tệ siêu nới lỏng kéo dài nhiều thập kỷ. Động lực chính đến từ áp lực lạm phát liên quan giá năng lượng tăng, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp diễn. Nhật Bản phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, nên các cú sốc giá dầu và khí đốt do bất ổn địa chính trị thường tác động mạnh hơn so với nhiều nền kinh tế phát triển khác. Quyết định tăng lãi suất được thông qua với tỷ lệ 7-1 tại cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày. Thành viên Asada Toichiro bỏ phiếu phản đối, cảnh báo rủi ro đối với tăng trưởng và việc làm. Đáng chú ý, Thống đốc Kazuo Ueda vắng mặt tại cuộc họp tháng 6/2026; BoJ không giải thích lý do, song chênh lệch phiếu cho thấy hội đồng vẫn đạt đồng thuận đủ lớn để triển khai. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 12/2025, khi BoJ nâng lãi suất lên 0,75%. Thị trường nhìn chung đã dự báo bước đi này, khi lạm phát năng lượng dai dẳng và các tín hiệu trước đó từ BoJ khiến kịch bản tăng lãi suất trở thành kỳ vọng chủ đạo. Dù thắt chặt, BoJ cho biết sẽ duy trì điều kiện tài chính nhìn chung vẫn hỗ trợ, đồng thời nhấn mạnh các điều chỉnh tiếp theo sẽ phụ thuộc dữ liệu. BoJ không đề cập tiền mã hóa trong tuyên bố hay bình luận kèm theo, nhưng tác động gián tiếp tới tài sản rủi ro là đáng chú ý. Giao dịch "carry trade" bằng đồng yên từ lâu là yếu tố quan trọng trên thị trường toàn cầu: nhà đầu tư vay yên lãi thấp để rót vào các tài sản lợi suất cao, bao gồm cả crypto. Khi lãi suất Nhật Bản tăng, chi phí vay yên cao hơn làm hiệu quả của chiến lược này suy giảm. Đồng yên mạnh lên, vốn thường đi kèm các đợt tăng lãi suất, cũng có thể thúc đẩy tái phân bổ dòng vốn. Lá phiếu phản đối của Asada Toichiro là điểm cần theo dõi. Nếu dữ liệu kinh tế suy yếu rõ rệt trong vài tháng tới, quan điểm này có thể lan rộng, phát tín hiệu tạm dừng hoặc thậm chí đảo chiều chính sách.