Phát hiện giao dịch bầu cử đáng ngờ trên các nền tảng dự đoán

CoinDesk đưa tin: Dựa trên hàng triệu USD đặt cược, Spencer Pratt từng được xem là gần như chắc chắn thắng vòng bầu cử sơ bộ tháng 6 cho chức thị trưởng Los Angeles. Pratt không phải ứng viên thị trưởng được kỳ vọng ban đầu. Cựu ngôi sao truyền hình thực tế này chưa từng giữ chức vụ dân cử; sau khi cháy rừng ở Pacific Palisades thiêu rụi nhà, ông biến những chỉ trích về cách thành phố ứng phó thành cương lĩnh tranh cử. Giới đầu cơ đổ vào cuộc bầu cử này qua các thị trường dự đoán gồm Kalshi, Polymarket U.S. và Polymarket International, với khối lượng giao dịch liên quan vượt 47 triệu USD, biến đây thành cuộc bầu cử thị trưởng được giao dịch sôi động nhất năm 2026. Chỉ vài ngày trước vòng sơ bộ tháng 6, một thị trường gán cho Pratt 78% khả năng vào vòng bầu cử tháng 11. Thị trường dự đoán đã sai nghiêm trọng: Pratt cuối cùng về thứ ba. Những người ủng hộ Pratt lấy thất bại của giới đầu cơ để đặt dấu hỏi về tính công bằng của cuộc bầu cử. Dean Logan, Trưởng phòng Đăng ký Cử tri thuộc Văn phòng Thư ký Hạt Los Angeles, nói với CNBC: “Thị trường dự đoán làm gia tăng nhầm lẫn khi người ta coi dự báo của chúng có thẩm quyền hơn lá phiếu đang được kiểm.” Các thị trường dự đoán đã không dự báo chính xác cuộc bầu cử, làm dấy lên khả năng thị trường bị thao túng để khiến một số ứng viên trông được ủng hộ hơn thực tế. Báo cáo độc quyền của CNBC cho thấy rủi ro này là có thật. Khoảng cách giữa khảo sát thăm dò, thị trường dự đoán do đầu cơ dẫn dắt và kết quả cuối cùng ngày càng lớn, trong bối cảnh cá cược bầu cử trở thành một đặc điểm nổi bật của các cuộc bầu cử. Các nền tảng tỷ lệ cược và cá cược không dùng phương pháp thăm dò chính trị truyền thống, nên không thể thay thế thăm dò chính trị. Polymarket và Kalshi là hai nền tảng thị trường dự đoán hàng đầu. Họ cho phép người dùng đặt cược gần như mọi thứ, từ ai vô địch NBA 2027 đến việc Mỹ có xác nhận sự tồn tại của sự sống ngoài Trái Đất hay không. Theo dữ liệu của tổ chức phi lợi nhuận Anti-Corruption Data Collective (ACDC) có trụ sở tại Washington, khối lượng đặt cược vào các hợp đồng liên quan bầu cử Quốc hội 2026 đã vượt gấp ba lần số tiền đặt cược vào hợp đồng liên quan bầu cử 2024. Các nền tảng này cũng ngày càng được dùng làm nguồn thông tin. Với thị trường bầu cử giữa nhiệm kỳ, Kalshi báo cáo tỷ lệ người xem trên người giao dịch là 5:1. NHẬN DIỆN GIAO DỊCH ĐÁNG NGỜ Dù hợp đồng bầu cử của Pratt có thanh khoản và hoạt động giao dịch cao, Kalshi vẫn phát hiện và công bố hiện tượng giá tăng vọt trong một nghiên cứu tình huống công bố tháng 7. Các chuyên gia nói cú tăng giá là một bước nhảy giá ngắn nhưng đáng kể, có thể khiến một kết quả trông có khả năng xảy ra cao hơn. Cú tăng giá có thể do nhiều yếu tố: thông tin mới làm thay đổi kỳ vọng của nhà giao dịch, hoặc một nhà giao dịch mua lượng lớn hợp đồng, đẩy giá lên khi các hợp đồng rẻ hơn bị mua hết. Kalshi cho biết ngày 20/5, một nhà giao dịch chi 1,25 triệu USD mua hợp đồng “có” cho khả năng “Pratt sẽ trở thành thị trưởng kế tiếp của Los Angeles”. Một trong các giao dịch này khiến giá hợp đồng thắng của Pratt nhảy từ 29 cent lên 45 cent, hàm ý nhà giao dịch tin xác suất thắng của ông tăng từ 29% lên 45%. Theo nghiên cứu tình huống của Kalshi, giá trở lại mức cũ trong chín giây khi thị trường tự điều chỉnh. Robert DeNault, phụ trách thực thi giám sát hoạt động bất thường trên nền tảng Kalshi, nói: “Có thể tin chắc rằng sẽ có những nhà giao dịch lý trí sẵn sàng đứng phía đối ứng và đưa giá trở lại mức hợp lý.” Ông nói thêm: “Đến cuối ngày, mức giá đó thấp hơn thời điểm đầu ngày.” Phân tích của ACDC cho CNBC cho thấy nhiều đợt giá tăng vọt trên Kalshi và Polymarket International trong cuộc bầu cử thị trưởng Los Angeles, đẩy tỷ lệ cược của Pratt lên. Phân tích không gồm giao dịch trên Polymarket U.S. Dữ liệu ACDC thu thập củng cố kết luận của Kalshi. Trong nghiên cứu tình huống đó, Kalshi chỉ cung cấp dữ liệu khoảng 30 phút sau khi các lệnh lớn được đặt. ACDC mở rộng khung thời gian lên ba giờ sau cú tăng giá và thấy giá cao hơn 3 cent, mức cao này kéo dài khoảng hai giờ. Về dài hạn, giá cuối cùng trở lại bình thường. Nghiên cứu của ACDC cho thấy cú tăng giá kéo dài càng lâu, rủi ro thông tin đó bị diễn giải thành tâm lý thị trường càng lớn. Hợp đồng bầu cử dễ bị các cú tăng giá bất thường, đúng như xảy ra trong cuộc bầu cử của Pratt. ACDC phát hiện trong 167 thị trường Quốc hội trên Polymarket International và Kalshi có giá trị vượt 100.000 USD, 38 thị trường, khoảng 23%, trải qua cú tăng giá khiến giá hợp đồng biến động ít nhất 30 cent. Một ví dụ là hợp đồng trên Kalshi về việc liệu Juliana Stratton có trở thành ứng viên Dân chủ cho Thượng viện bang Illinois hay không. ACDC ghi nhận hai lệnh mua ngày 3/3 đáng chú ý, trong khi quy mô lệnh trung vị trước bầu cử chỉ là 12 USD. Một người mua chi 5.000 USD mua hợp đồng ủng hộ ứng viên quan chức lâu năm này, đẩy giá từ 47 cent lên 79 cent. Ba giây sau, giá trở lại bình thường, về 47 cent; khoảng một phút sau, sau khi thêm 3.000 USD hợp đồng được mua, giá lại tăng vọt lên 99 cent. Giá cuối cùng chốt ở 52 cent, cao hơn 5 cent so với điểm khởi đầu, cho thấy một hoặc nhiều người đã chi 8.000 USD và trong quá trình đó thổi phồng xác suất chiến thắng của Stratton. Hai tuần sau, Stratton thắng vòng sơ bộ Dân chủ. Stratton từ chối bình luận; người phát ngôn văn phòng bà cung cấp cho CNBC một cuộc thăm dò do Public Policy Polling công bố cùng ngày, cho thấy Stratton dẫn đầu. Người phát ngôn Kalshi viết trong tuyên bố gửi CNBC: “Điều này phổ biến trên Kalshi; thị trường nhanh chóng điều chỉnh về mức giá gần với giá trị hợp lý.” ACDC nói không thể biết động cơ sau các khoản cược này. Lợi nhuận có thể là một yếu tố, nhưng không đủ. Trên thị trường dự đoán, người tham gia mua bán hợp đồng trị giá từ 0 đến 1 USD, giá phản ánh xác suất mà nhà giao dịch cho là sự kiện sẽ xảy ra. Giá hợp đồng càng cao, lợi nhuận tiềm năng càng nhỏ. Hợp đồng thắng tất toán ở 1 USD, hợp đồng thua thành vô giá trị. Một nhà giao dịch mua hợp đồng giá 99 cent chỉ kỳ vọng lãi 1 cent nếu dự đoán đúng; phí giao dịch trên thị trường dự đoán còn bào mòn khoản lãi tối thiểu này. Nhà nghiên cứu ACDC Michelle Kendler-Kretsch nói: “Nếu thị trường dự đoán được coi là chính xác nhờ động cơ lợi nhuận, thì việc thiếu động cơ đó đặt ra câu hỏi: người ta thực sự muốn đạt được điều gì cho bản thân khi tham gia các giao dịch này?” Tác động lên kết quả bầu cử có thể là câu trả lời. Một nghiên cứu mới do Brennan Center for Justice, nhóm vận động theo khuynh hướng tự do có trụ sở tại New York, tài trợ phát hiện nếu thị trường dự đoán nghiêng về một ứng viên, cử tri có khả năng tin ứng viên đó sẽ thắng cao hơn 10 đến 20 điểm phần trăm, bất kể thăm dò nói gì. Cuộc khảo sát tháng 9 gồm 1.994 cử tri đã đăng ký. Dữ liệu ACDC chia sẻ với CNBC cũng cho thấy ở các thị trường có khối lượng giao dịch thấp, việc đẩy tỷ lệ cược càng dễ và rẻ hơn. Trong 18.000 thị trường Quốc hội đang hoạt động trên Polymarket International, Polymarket U.S. và Kalshi, 88% chỉ cần một lệnh cược dưới 1.000 USD để giá dịch chuyển 10 cent. CHỐNG THAO TÚNG THỊ TRƯỜNG Dù vậy, kết quả thị trường của Kalshi thường đúng. Công ty viết trên website: “Từ năm 2024, trong các cuộc bầu cử Mỹ, khi thị trường của Kalshi nghiêng về một ứng viên chiến thắng, ứng viên đó cuối cùng thắng khoảng chín trong mười lần.” The Washington Post đã rà soát 268 ứng viên trong các cuộc bầu cử sơ bộ năm nay, những người từng có thời điểm trong hai tháng trước bầu cử sơ bộ đạt xác suất thắng 70%-80% trên Kalshi hoặc Polymarket; ba phần tư trong số đó cuối cùng đã thắng. Kalshi nói đang xử lý các lo ngại về việc bóp méo bầu cử. Đầu tháng này, công ty bổ sung tính năng minh bạch cho thị trường bầu cử giữa nhiệm kỳ nhằm giúp người dùng hiểu nên đặt bao nhiêu niềm tin vào tỷ lệ cược của một hợp đồng, gồm dán nhãn các thị trường có hoạt động giao dịch thấp và hiển thị dữ liệu thời gian thực của từng giao dịch. Polymarket cũng ra mắt hệ thống giám sát bầu cử riêng “nhằm phát hiện các nỗ lực thao túng thị trường bầu cử, bóp méo xác suất hoặc tạo ra vẻ ngoài đồng thuận thị trường”. Kalshi nói với CNBC rằng công ty dùng thuật toán tạo cảnh báo dựa trên các tham số hoạt động giao dịch bất thường, gồm thời điểm và khối lượng giao dịch đáng ngờ, cùng các cú tăng giá. Không rõ quy trình nội bộ của Kalshi có kích hoạt cảnh báo cho các giao dịch liên quan đến Pratt hay không; công ty không trả lời yêu cầu làm rõ của CNBC. Kalshi và Polymarket U.S. đều chịu sự quản lý của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ (CFTC), cơ quan liên bang độc lập có quy định nhằm ngăn thao túng thị trường và giao dịch nội gián. Giá và hoạt động giao dịch được công khai; với Kalshi, sổ lệnh trên sàn phái sinh cũng công khai, cho phép người dùng báo cáo và gắn cờ giao dịch đáng ngờ với sàn. Kalshi và Polymarket U.S. thu thập thông tin Know Your Customer, gồm họ tên đầy đủ và số An sinh xã hội. Người ngoài không thể biết ai đứng sau mỗi giao dịch. Shana Bautista, Trưởng bộ phận Tình báo và Điều tra Toàn cầu của Polymarket, nói: “Trước đây tôi làm ở FBI và cả trong tài chính tập trung ngoài blockchain. Muốn có thông tin về một vụ việc hoặc giao dịch, phải gửi trát đòi hoặc lệnh khám xét.” Tháng 4, Polymarket International công bố hợp tác với công ty phân tích blockchain Chainalysis, đơn vị giúp nền tảng dựa trên blockchain theo dõi giao dịch đáng ngờ trên nền tảng quốc tế. Adam Hart, Giám đốc Sản phẩm Cấp cao của Chainalysis, cho CNBC xem dữ liệu công ty thu thập cho mỗi nhà giao dịch Polymarket: số giao dịch, tổng khối lượng mua và bán, tỷ trọng quy mô cược của một nhà giao dịch so với toàn bộ hoạt động, và tổng lãi lỗ. Hart chia sẻ với CNBC một vụ nhóm ông điều tra phối hợp với Polymarket: binh sĩ Mỹ Gannon Ken Van Dyke bị cáo buộc dùng thông tin mật để đặt cược vào việc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro bị loại bỏ và việc triển khai quân Mỹ tới Venezuela. Van Dyke không nhận tội. Hart nói ví bị gắn cờ vì có các khoản cược lợi suất cao bất thường và chưa từng lỗ. Van Dyke cuối cùng bị nhận diện một phần vì ít nỗ lực che giấu danh tính: tiền trong ví crypto đến từ các sàn yêu cầu xác minh người dùng. Hart cũng cho biết Van Dyke chuyển khoảng 400.000 USD lợi nhuận sang một sàn lớn của Mỹ. Tất nhiên, giao dịch trông đáng ngờ có thể chỉ là cược của giới đầu cơ sắc sảo hoặc người ủng hộ nhiệt thành. Trường hợp của Theo, “người chơi lớn” ẩn danh của Pháp, là ví dụ: ông kiếm khoảng 85 triệu USD nhờ đặt cược vào hợp đồng ủng hộ Donald Trump trong bầu cử 2024. Công ty phân tích blockchain Bubblemaps là một trong những đơn vị theo dõi khoảng 60 triệu USD tiền cược của Theo, trải trên ít nhất mười tài khoản Polymarket. Bubblemaps truy vết hoạt động này về hai ví nạp tiền của sàn crypto thuộc sở hữu của Theo; Theo nói các khoản cược dựa trên thăm dò khu phố của bản thân và các cuộc gọi với cử tri ở các bang dao động. BẢO VỆ TÍNH TOÀN VẸN BẦU CỬ Cuộc điều tra nội bộ này không làm Jared DeMarinis yên tâm. Với vai trò người quản lý Ủy ban Bầu cử Bang Maryland, DeMarinis tin rằng cách duy nhất bảo vệ tính toàn vẹn bầu cử là cấm hoàn toàn cá cược vào kết quả bầu cử. Tháng 7, ông đề nghị văn phòng tổng chưởng lý bang điều tra liệu các thị trường dự đoán có vi phạm luật bang cấm cá cược vào kết quả bầu cử hay không. Tháng 9, vài tháng sau, ông cấm một số cá nhân và quan chức bầu cử, gồm thẩm phán bầu cử và thành viên ủy ban bầu cử bang, tham gia thị trường bầu cử. DeMarinis nói: “Chúng tôi tuyển 26.000 thẩm phán bầu cử, tức nhân viên phòng phiếu. Họ tiếp cận thông tin trước khi việc kiểm phiếu và tổng hợp chính thức bắt đầu. Họ sẽ biết một số điều. Đây là vấn đề nghiêm trọng vì liên quan đến tính chính danh và toàn vẹn của quá trình bầu cử.” Theo Pew Research Center, hơn một nửa số bang có luật cấm toàn bộ hoặc một phần cá cược bầu cử. Các thị trường dự đoán lập luận các hợp đồng này nên do CFTC quản lý thay vì từng bang, vì được phân loại là hoán đổi và thuộc thẩm quyền liên bang. CFTC cũng ủng hộ quan điểm này. Các luật bang có thể không áp dụng với thị trường dự đoán do liên bang quản lý. Với sự ủng hộ của New Jersey và hàng chục bang khác, các bên đã đề nghị Tòa án Tối cao xác định liệu quy định của CFTC có đủ giải quyết các lo ngại liên quan bầu cử và liệu các bang có thêm quyền khởi kiện hay không. Các thị trường dự đoán vẫn mở rộng, tung ra thêm sản phẩm liên quan bầu cử. Kendler-Kretsch nói: “Chúng ta không có nhiều thông tin về việc liệu thị trường dự đoán có chính xác hay không. Khi một giao dịch không khớp với kết quả bầu cử, nó không khiến người ta nghi ngờ thị trường dự đoán và độ chính xác của chúng, mà khiến người ta nghi ngờ chính cuộc bầu cử.” Ananya Chetia đóng góp cho bài viết này. Công bố: CNBC có quan hệ thương mại với Kalshi, gồm hợp tác thu hút khách hàng và khoản đầu tư cổ phần thiểu số.