CXMT mở rộng thị phần khiến cổ phiếu chip Mỹ bị bán tháo

Cổ phiếu Micron Technology lao dốc khoảng 8% trong phiên 15/7, giao dịch quanh mức 903,50 USD, khi nhà đầu tư bắt đầu nhìn nhận một thực tế mới: ngành chip nhớ Trung Quốc không còn là câu chuyện để chế giễu mà đang trở thành đối thủ cạnh tranh. Tâm điểm là ChangXin Memory Technologies (CXMT), doanh nghiệp được cho là đã âm thầm giành thêm thị phần DRAM toàn cầu trong lúc nhiều cổ phiếu bán dẫn phương Tây mải hưởng lợi từ mùa báo cáo kết quả kinh doanh được thúc đẩy bởi AI. Làn sóng bán tháo không chỉ dừng ở Micron. AMD và Intel cùng giảm xấp xỉ 6%, Marvell mất khoảng 7%. Quỹ iShares Semiconductor ETF (SOXX) lùi 4%. Theo các số liệu được nhắc tới, CXMT đã nắm khoảng 8% thị phần DRAM toàn cầu trong quý I/2026, tăng từ gần 3% cùng kỳ năm trước. Nói cách khác, một công ty Trung Quốc gần như đã tăng gấp ba thị phần ở một trong những thị trường chip có ý nghĩa chiến lược nhất chỉ trong chưa đầy 12 tháng. Thị trường càng nhạy cảm hơn sau thông tin Apple đã thử nghiệm chip do CXMT sản xuất cho các thiết bị bán tại Trung Quốc. Đến ngày 27/7, CXMT niêm yết trên sàn STAR Market của Thượng Hải và huy động ước khoảng 8,6-9,8 tỷ USD. Cổ phiếu tăng 466% ngay trong phiên chào sàn, có lúc đưa CXMT trở thành doanh nghiệp niêm yết giá trị nhất Trung Quốc với vốn hóa khoảng 487-540 tỷ USD. Trong khi đó, các chỉ số kinh doanh của Micron lại cho thấy bức tranh khác. Công ty vừa công bố một trong những quý được đánh giá là mạnh nhất của ngành bán dẫn: doanh thu đạt 41,46 tỷ USD trong quý tài chính FQ3/2026, tăng 346% so với cùng kỳ. Dự báo cho FQ4 ở mức xấp xỉ 50 tỷ USD. Một số nhà phân tích cho rằng rủi ro cạnh tranh từ CXMT có thể đang bị thổi phồng trong ngắn hạn; đợt giảm giá lần này, theo họ, giống hoạt động chốt lời sau chuỗi tăng mạnh nhờ kết quả kinh doanh của Micron, còn CXMT chỉ là câu chuyện hợp lý để thị trường bám vào. Tác động không chỉ giới hạn trong nhóm cổ phiếu chip. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip của Mỹ được thiết kế nhằm giữ Trung Quốc chậm hơn một thế hệ trong lĩnh vực bán dẫn tiên tiến. Việc CXMT tăng thị phần DRAM nhanh, dù không thuộc phân khúc bộ nhớ băng thông cao (high-bandwidth memory) dùng trong tăng tốc AI, cho thấy chiến lược "kìm hãm" vẫn có giới hạn. Nếu công suất của CXMT tiếp tục mở rộng, kéo theo nguy cơ dư cung DRAM và gây áp lực giảm giá, bài toán kinh tế của mọi doanh nghiệp xây dựng hạ tầng AI sẽ thay đổi. Quy mô IPO của CXMT, có thể là đợt lớn nhất năm 2026, đồng nghĩa với một cú bơm vốn khổng lồ cho tham vọng bán dẫn của Trung Quốc. Gần 10 tỷ USD vốn mới có thể chuyển hóa thành thêm nhà máy (fabs), thêm R&D và chiến lược giá quyết liệt hơn. Nhà đầu tư theo dõi chủ đề này được khuyến nghị tập trung vào hai điểm: liệu việc Apple thử nghiệm chip CXMT có vượt ra ngoài các thiết bị chỉ bán tại thị trường Trung Quốc hay không, và sau IPO, CXMT sẽ phân bổ vốn sang các phân khúc bộ nhớ hiệu năng cao ở mức nào.