Upadek Zondacrypto blokuje ok. 96 mln USD. Prokuratura w Polsce bada możliwe oszustwo

Nagłe wstrzymanie działalności giełdy Zondacrypto w kwietniu 2026 r. przerodziło się w kryzys o wymiarze karnym i regulacyjnym. Tysiące klientów nie mogą wypłacić środków, a polska prokuratura prowadzi postępowania pod kątem możliwego oszustwa. Reuters szacuje, że straty klientów przekraczają 350 mln zł (ok. 96 mln USD). Sprawa ponownie uruchomiła dyskusję o standardach powierniczych (custody) oraz o tym, czy ramy nadzorcze dla krypto w Polsce i UE zapewniają wystarczającą ochronę. Zaginiony założyciel, CEO ma przebywać za granicą Założyciel Sylwester Suszek, który uruchomił platformę w 2014 r. pod marką BitBay, nie był widziany od 10 marca 2022 r., gdy jechał na spotkanie w Czeladzi. Jak podawano, rodzina otrzymała wiadomości sugerujące porwanie i żądanie okupu w bitcoinie, lecz same wiadomości ani relacja rodziny nie przesądzają, co faktycznie się stało. Według doniesień „New York Times" były współpracownik Marian Wszolek usłyszał później zarzuty związane m.in. z rzekomym porwaniem i praniem pieniędzy. Nie zapadło też żadne publicznie znane orzeczenie sądowe potwierdzające śmierć Suszka. Przemysław Kral, który przejął publiczne kierowanie firmą i przeprowadził rebranding na Zondacrypto, według mediów przebywa poza Polską — część redakcji lokowała go w Izraelu (gdzie ma rzekomo posiadać obywatelstwo), inne wskazywały Dubaj. Władze ani dziennikarze nie potwierdzili niezależnie, by był zaginiony lub zatrzymany. Reuters i inne redakcje nie zdołały skontaktować się z Suszkiem ani Kralem; Zondacrypto nie odpowiedziało na prośbę Reutersa o komentarz w maju. Co wiadomo o środkach klientów Strona giełdy przestała działać 23 kwietnia. Powiązany z firmą token ZND od tego czasu stracił niemal całą wartość rynkową; serwisy śledzące rynek wskazują obecnie brak aktywnych par handlowych i raportowanego wolumenu dla tego projektu. Przed wyłączeniem platformy Kral odrzucał tezy o niewypłacalności, twierdząc, że analitycy on-chain badali jedynie widoczne hot wallety, pomijając aktywa przechowywane offline. Publicznie utrzymywał, że giełda kontroluje ponad 4 500 BTC, oraz że Suszek zachował dostęp do portfela powiązanego z tymi środkami. Zondacrypto nie przedstawiło jednak pełnej listy portfeli, audytowanego proof of reserves ani zestawienia zobowiązań odpowiadającego deklarowanym rezerwom. Niezależna analiza on-chain przypisywana firmie odzyskującej aktywa Recoveris wskazała gwałtowny spadek widocznych zasobów bitcoina w hot walletach łączonych ze spółką: z ok. 55,7 BTC w sierpniu 2024 r. do ok. 0,18 BTC w marcu 2026 r. Autorzy mierzyli wyłącznie zidentyfikowane portfele; takie dane nie przesądzają o pełnym bilansie giełdy ani o łącznej luce w środkach klientów. Stawka prawna i regulacyjna Prokuratura próbuje teraz prześledzić aktywa, ustalić, kto je kontrolował, i określić, które portfele odpowiadały za środki klientów. Istotne będzie też ustalenie miejsca pobytu oraz statusu prawnego Krala; doniesienia o przebywaniu za granicą nie oznaczają automatycznie nakazu aresztowania, wniosku ekstradycyjnego ani przesądzenia winy. Klienci, których środki pozostają zablokowane, są uzależnieni od wyniku postępowań karnych oraz ewentualnych procedur niewypłacalności lub odzyskiwania aktywów. Upadek giełdy stał się argumentem w polskiej debacie parlamentarnej nad konkurencyjnymi projektami ustaw kryptowalutowych, które mają przyznawać uprawnienia egzekucyjne, umożliwiać zamrażanie rachunków i wprowadzać sankcje. Sprawa zbiegła się też z przygotowaniami państw UE do wdrożenia ram Markets in CryptoAssets (MiCA) — przypadek taki jak Zondacrypto może wpłynąć na podejście regulatorów do potwierdzania rezerw, kontroli custody oraz transgranicznej działalności giełd. Co dalej Śledczy mają koncentrować się na odtwarzaniu przepływów on-chain, uzyskiwaniu współpracy jurysdykcji, w których według doniesień przebywają kluczowe osoby, oraz na ustaleniu prawnej własności portfeli. Dla klientów obraz pozostaje ponury: serwis nie działa, handel jest wstrzymany, a ewentualny zwrot środków zależy od tempa i ustaleń postępowań karnych oraz procesów upadłościowych. Media i prokuratura informują o kolejnych etapach sprawy.