งานวิจัยเฟดคลีฟแลนด์: ผลตอบแทนบิตคอยน์เป็นแรงขับพฤติกรรมซื้อคริปโตของครัวเรือนสหรัฐฯ

CoinDesk รายงานว่า เอกสารวิจัยฉบับทำงาน (working paper) ของธนาคารกลางสหรัฐฯ สาขาคลีฟแลนด์ (Federal Reserve Bank of Cleveland) ระบุว่า การปรับขึ้นของราคาบิตคอยน์ในอดีตไม่เพียงส่งผลต่อการรับรู้ของครัวเรือนสหรัฐฯ ต่อสินทรัพย์คริปโต แต่ยังอาจผลักดันให้เกิดพฤติกรรมการซื้อในเวลาต่อมาโดยตรง การศึกษาพบว่า เมื่อผู้ตอบแบบสำรวจได้รับข้อมูลผลตอบแทนของบิตคอยน์ในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา สัดส่วนการลงทุนในสินทรัพย์คริปโตที่คาดหวัง (expected allocation) เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และความน่าจะเป็นในการซื้อจริงก็สูงขึ้นด้วย ผลจากการทดลองแบบสุ่มยังชี้ว่าความเต็มใจในการจัดสรรพอร์ตเพิ่มขึ้น งานวิจัยอาศัยการสำรวจหลายรอบ โดยแต่ละรอบมีผู้ตอบราว 15,000–25,000 คน จาก Nielsen Homescan Panel ในไตรมาส 2 ปี 2025 ทีมวิจัยได้เพิ่มการทดลองให้ข้อมูลแบบสุ่ม โดยให้ผู้ตอบแต่ละกลุ่มได้รับข้อมูลเกี่ยวกับ Bitcoin, ดัชนี S&P 500, GameStop หรือคาดการณ์เงินเฟ้อ ในกลุ่ม Bitcoin ผู้ตอบจะเห็นผลตอบแทนย้อนหลัง 1 ปีที่ 14.3% หรือกราฟราคา หลังได้รับข้อมูลดังกล่าว สัดส่วนการลงทุนในคริปโตที่คาดหวังเพิ่มขึ้นเฉลี่ยราว 2 จุดเปอร์เซ็นต์ คิดเป็นการเพิ่มขึ้น 47% เมื่อเทียบกับค่าเป้าหมายเฉลี่ยของกลุ่มควบคุมที่ 4.3% การปรับพอร์ตส่วนหนึ่งมาจากการลดสัดส่วนในเงินสด บัญชีกระแสรายวัน และบัญชีออมทรัพย์ ขณะเดียวกัน ผู้ตอบยังเพิ่มสัดส่วนเป้าหมายในหุ้น สะท้อนว่าข้อมูลประเภทนี้ไม่ได้กระตุ้นความสนใจต่อคริปโตอย่างเดียว แต่ยังหนุนความต้องการลงทุนในสินทรัพย์เสี่ยงในวงกว้าง เอกสารยังชี้ว่า “ผู้ถือคริปโต” และ “ผู้ไม่ถือคริปโต” มีความคาดหวังผลตอบแทนในอนาคตต่างกันมาก ไตรมาส 3 ปี 2021 ผู้ที่ถือคริปโตคาดหวังผลตอบแทนเฉลี่ย 22% ในปีถัดไป ขณะที่ผู้ไม่ถือคาดเพียง 7% พอถึงปี 2025 ความคาดหวังของทั้งสองกลุ่มลดลง แต่ช่องว่างยังคงอยู่ โดยผู้ถือคาดเฉลี่ย 13.8% เทียบกับ 4.7% สำหรับผู้ไม่ถือ งานวิจัยพบว่า ความสัมพันธ์เชิงสถิติระหว่างความคาดหวังผลตอบแทนกับการถือคริปโต “แรงกว่า” ปัจจัยลักษณะบุคคลอย่างอายุ รายได้ เพศ หรือความมั่งคั่ง ตามค่าประมาณในเอกสาร ทุกๆ การเพิ่มขึ้น 1 จุดเปอร์เซ็นต์ของผลตอบแทนที่คาดหวัง จะทำให้ความน่าจะเป็นในการถือคริปโตเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 0.8 จุดเปอร์เซ็นต์ ผู้เขียนย้ำว่าผลนี้สะท้อนความสัมพันธ์ (correlation) เป็นหลัก ไม่ได้หมายความว่าความคาดหวังเชิงบวกอธิบายกระบวนการถือคริปโตทั้งหมด ด้านพฤติกรรมซื้อจริง การสำรวจรอบถัดมาพบว่า ผู้ที่เห็นข้อมูลผลตอบแทนบิตคอยน์มีแนวโน้มซื้อสินทรัพย์คริปโตสูงขึ้นราว 2.5 จุดเปอร์เซ็นต์ ก่อนเริ่มการทดลอง มีผู้เข้าร่วมประมาณ 11% ถือคริปโตอยู่แล้ว ทีมวิจัยประเมินว่าการได้รับข้อมูลดังกล่าวทำให้ความน่าจะเป็นในการซื้อแบบไม่กำหนดเงื่อนไข (unconditional probability) เพิ่มขึ้นราว 23% ผู้เขียนระบุว่า มีผู้เปลี่ยนสถานะการถือคริปโตจริงระหว่างช่วงเวลาค่อนข้างน้อย จึงรวมกลุ่มตัวอย่างธุรกรรมบิตคอยน์ 2 กลุ่มเข้าด้วยกันเพื่อเพิ่มพลังทางสถิติ ส่งผลให้ระดับนัยสำคัญอยู่ที่ p=0.017 เมื่อแยกดูตามกลุ่ม ผู้ที่ตอบสนองมากที่สุดคือ “ผู้ไม่ถือ” ที่ก่อนหน้านี้ไม่ซื้อเพราะขาดความเข้าใจ ส่วนผู้ที่เชื่ออยู่แล้วว่าคริปโตไม่ใช่การลงทุนที่ดีมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมน้อยกว่า เอกสารเสนอว่าราคาที่เพิ่มขึ้นอาจก่อให้เกิดวงจรอุปสงค์ตอบกลับ (demand feedback) โดยการปรับขึ้นของราคาเพิ่มความคาดหวังผลตอบแทน ดึงดูดผู้เล่นหน้าใหม่ และสร้างอุปสงค์เพิ่มเติม ผู้เขียนอธิบายว่าเป็นกลไกฟองสบู่ที่เป็นไปได้ แต่ไม่ได้สรุปว่าทุกครั้งที่บิตคอยน์พุ่งขึ้นจะเป็นแรงส่งแบบเสริมตัวเองเสมอ งานวิจัยยังอ้างถึงแบบสำรวจอื่นของเฟดที่ให้ภาพคล้ายกันว่า เหตุผลหลักที่ชาวอเมริกันเข้าร่วมตลาดคริปโตยังคงเป็น “การลงทุน” มากกว่าการ “ชำระเงิน” นอกจากนี้ เอกสารยังประเมินผลของราคาบิตคอยน์ต่อการบริโภคของครัวเรือน โดยประมาณการว่า หากครัวเรือนจัดสรรสินทรัพย์การเงินทั้งหมดไว้ในคริปโต การเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าของราคาบิตคอยน์จะเพิ่มโอกาสการซื้อสินค้าคงทน (durable goods) 1.4 จุดเปอร์เซ็นต์ ผลตอบสนองเด่นชัดในสินค้าประเภทคอมพิวเตอร์และตู้เย็น แต่มีผลอ่อนกว่าสำหรับรถยนต์และที่อยู่อาศัย ผู้เขียนมองว่าสะท้อนว่าบางครัวเรือนอาจมองกำไรจากคริปโตเป็นรายได้ก้อนพิเศษครั้งเดียว มากกว่าการเพิ่มขึ้นของความมั่งคั่งแบบยั่งยืน ทั้งนี้ เอกสารดังกล่าวยังอยู่ในสถานะร่างฉบับทำงาน และข้อสรุปเป็นมุมมองจากงานวิจัยของผู้เขียน ไม่ใช่จุดยืนด้านนโยบายอย่างเป็นทางการของธนาคารกลางสหรัฐฯ