ESMA เตือนสัญญาตลาดทำนายเหตุการณ์อาจถูกห้ามขายให้รายย่อยในสหภาพยุโรป

หน่วยงานกำกับดูแลหลักของยุโรปส่งสัญญาณชัดถึงอุตสาหกรรม "prediction market" ว่า ต่อให้เรียกผลิตภัณฑ์ว่า "event contract" แทน "derivative" ก็ไม่ได้ทำให้สามารถขายให้ลูกค้ารายย่อยในยุโรปได้อย่างถูกกฎหมาย European Securities and Markets Authority (ESMA) ออกแถลงการณ์สาธารณะเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม ระบุว่า ผลิตภัณฑ์ตลาดทำนายเหตุการณ์ที่ให้ผลลัพธ์แบบไบนารี (ใช่/ไม่ใช่) ซึ่งเป็นรูปแบบเดิมพันที่ได้รับความนิยมบนแพลตฟอร์มอย่าง Polymarket เข้าข่ายอยู่ภายใต้กรอบกำกับดูแล "ตราสารทางการเงิน" ที่มีอยู่แล้วในสหภาพยุโรป และข้อห้ามสำคัญคือกฎที่จำกัด "binary options" สำหรับลูกค้ารายย่อย ซึ่งยังมีผลบังคับใช้อยู่ สาระที่ ESMA ย้ำคือ การจัดประเภททางกฎหมายต้องพิจารณาจากลักษณะของผลิตภัณฑ์จริง ไม่ใช่ชื่อเรียกที่บริษัทใช้ทำการตลาด หากผลิตภัณฑ์เสนอผลตอบแทนแบบคงที่โดยผูกกับเหตุการณ์ในอนาคตว่าจะเกิดขึ้นหรือไม่ ก็มีแนวโน้มถูกมองเป็นตราสารประเภทเดียวกับไบนารีออปชัน ไบนารีออปชันถูกสหภาพยุโรปสั่งห้ามสำหรับนักลงทุนรายย่อยมาตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2018 หลัง ESMA ออกมาตรการห้ามชั่วคราวภายใต้มาตรา 40 ของ Markets in Financial Instruments Regulation (MiFIR) ต่อมามาตรการดังกล่าวได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง จนประเทศสมาชิกส่วนใหญ่กำหนดข้อห้ามถาวรในกฎหมายระดับชาติตามมา กระแสตลาดทำนายเหตุการณ์เติบโตแรงในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา โดยปริมาณซื้อขายรายเดือนทั่วโลกมากกว่า 50,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แพลตฟอร์มสายคริปโตเป็นแรงขับสำคัญ เปิดตลาดครอบคลุมตั้งแต่ผลการเลือกตั้ง การตัดสินใจอัตราดอกเบี้ย ไปจนถึงเหตุการณ์สภาพอากาศ ในปัจจุบัน ยังไม่มีแพลตฟอร์ม prediction market ที่ได้รับใบอนุญาตและเปิดให้ลูกค้ารายย่อยในสหภาพยุโรปใช้งานได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ช่องว่างนี้เห็นชัดเมื่อเทียบกับสหรัฐฯ ที่ Commodity Futures Trading Commission (CFTC) อนุญาตให้แพลตฟอร์มที่อยู่ภายใต้การกำกับอย่าง Kalshi เสนอ event contracts ในบางหัวข้อ แม้ยังมีข้อพิพาทด้านกฎระเบียบตามมาเป็นระยะ ESMA ระบุด้วยว่า ลูกค้ามืออาชีพ (professional clients) ยังอาจเข้าถึงผลิตภัณฑ์ลักษณะนี้ได้ แต่ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขเข้มงวด ได้แก่ ผู้ให้บริการต้องมีใบอนุญาตในฐานะบริษัทลงทุนตาม MiFID II และต้องเสนอขายภายใต้กรอบลูกค้ามืออาชีพอย่างแท้จริง สำหรับแพลตฟอร์มตลาดทำนายเหตุการณ์ฝั่งคริปโต แถลงการณ์ของ ESMA เท่ากับขีดเส้นชัดเจนว่า แพลตฟอร์มใดที่ให้บริการผู้ใช้รายย่อยในสหภาพยุโรปด้วยสัญญาแบบผลลัพธ์ไบนารี ย่อมเข้าข่ายฝ่าฝืนกฎการเงินที่ใช้อยู่ ไม่ว่าการชำระธุรกรรมจะเกิดบนบล็อกเชนหรือผ่านโครงสร้างพื้นฐานแบบดั้งเดิมก็ตาม Polymarket ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มคริปโต prediction market ที่มีปริมาณซื้อขายสูงสุด ได้เผชิญการกำกับดูแลแบบแยกส่วนมาระยะหนึ่งแล้ว โดยแพลตฟอร์มได้บล็อกผู้ใช้สหรัฐฯ หลังบรรลุข้อตกลงยุติคดีกับ CFTC ในปี 2022 ขณะที่ผู้ใช้ยุโรปก็เผชิญคำถามเรื่องการเข้าถึงเช่นกัน แม้ ESMA ไม่ได้เอ่ยชื่อแพลตฟอร์มใดโดยตรง แต่ความหมายเป็นสากล: หากเสนอผลิตภัณฑ์ประเภทนี้แก่ลูกค้ารายย่อยในยุโรป ย่อมเสี่ยงอยู่ฝั่งผิดกฎหมาย นัยต่อผู้ลงทุนในโทเคนและธุรกิจแพลตฟอร์ม prediction market คือสมมติฐานมูลค่าอาจต้องปรับใหม่ ยุโรปเป็นตลาดขนาดใหญ่แต่ถูกปิดกั้นสำหรับรายย่อยโดยพฤตินัย แพลตฟอร์มใดที่ประเมินศักยภาพการเติบโต จำเป็นต้องคำนึงถึงข้อจำกัดในทวีปที่มีประชากรราว 450 ล้านคนซึ่งการเข้าถึงของลูกค้ารายย่อยยังถูกห้ามอยู่